We spreken er over, we lokken buitenstaanders ermee, maar toch?
Gaan we er eerlijk mee om? Gunnen we vrijheid aan (pril) gelovigen binnen onze kerken en gemeenten? Geven we mensen de ruimte om te groeien in Christus? Kunnen onze geestelijke leiders kritiek velen, of hebben ze zich opgesloten in hun eigen ivoren torentjes? Hoe herderen de herders en wat voor input wordt er aan de gemeenteleden gegeven?
Er gebeurt heel wat op het christelijk erf in Nederland. Als (mede) auteur van het boek Macht en Manipulatie: toch niet onder christelijke leiders?! (uitgegeven bij Gideon, Hoornaar 2004)word ik regelmatig geconfronteerd met allerlei macht en manipulatie praktijken in kerken en gemeenten met de vraag of ik er een antwoord c.q. oplossing op kan geven. Helaas verkoopt ons boek goed, zeker voor een boek met een zo specifiek thema. Het is helaas een bestseller geworden. Jaarlijks gaan er enkele honderden exemplaren naar lezers toe, en de reactie is meestal dat ze zichzelf herkennen in hun slachtofferrol. Natuurlijk is niet altijd de leider de oorzaak, dat leg ik mensen ook voor, want wat is hun eigen rol in het geheel, maar toch zijn veel christelijke leiders in Nederland erg zelfingenomen en moeilijk toegankelijk voor kritiek. Verantwoording afleggen aan oudstenraden is er vaak niet bij, alhoewel erbij moet worden gezegd dat in heel veel kerken en gemeenten geen jaarlijkse functioneringsgesprekken worden gehouden met voorgangers.
Voorbeelden te over. Voorgangers die zich vergrijpen tijdens pastorale gesprekken aan cliënten en daar niet op aan gesproken worden. Leiders in organisaties die uitkeringen achteroverdrukken van cliënten die hulp krijgen. Beleggingsfraudes met de belofte van een hemels rendement. Dominees die hun eigen stempel op de kerk willen drukken en geen ruimtes laten voor anders denkenden. Declaratie misbruiken, massahysterische bijeenkomsten waarbij iedereen de tongentaal moet gaan toe-eigenen of wonderen moet ervaren met de nadruk op moet, en noem maar op.
Hoe komt dit alles? Het is natuurlijk een onoplosbaar probleem want het zal altijd geschieden dat narcistische leiders op een troon terecht komen, maar wat doen we er tegen?
Allereerst dienen we meer aandacht te geven aan het Woord van God, want dat is de laatste decennia achteruit gehold. We werden en worden overspoeld door allerlei oppervlakkige cursussen in onze kerken waar weinig ruimte wordt gegeven aan eigen inbreng. We zijn beland in een multiple choice tijdperk, ook in de kerken. We worden geconfronteerd met allerlei antwoorden, maar waar blijven de vragen? Worden de gelovigen nog geprikkeld om zelf te denken? De vraag is vaak belangrijker dan het antwoord, dat zijn we kwijt. Leren we de Eeuwige nog kennen of hij ook in een concept geperst?
Daarnaast, durven we in christelijk Nederland onze mening nog te geven en willen we andere mening wel aanhoren, of verschuilen we ons achter geloofsbelijdenissen in welke vorm dan ook? Regeltjes die we zelf hebben bedacht vormen vaak het scherm waarachter wordt verscholen. Zo hebben we het altijd al gedaan, broeder of zuster, of u komt nu aan de gezalfde des Heren, pas daar mee op. Vergeven is ook een veelgebruikt woord daar waar het gaat om ernstige misstanden.
Kritisch worden en blijven, zeker waar zaken of personen in een mist verdwijnen. Iedere voorganger heeft tackelaars naast zich nodig, geen schoothondjes. Narcistische leiders zijn altijd op zoek naar schoothondjes, lastige vragen worden niet beantwoord. Vacuüms worden gecreëerd om zo mensen stil te krijgen. Leiders zijn vaak erg conflictvermijdend, dat zijn allemaal signalen om op te letten.
Durf voor je mening uit te komen en let daarbij op de Bijbelse context. Christelijke vrijheid is niet afhankelijk worden van een persoon of een systeem. Geen nieuw slavenjuk zegt Paulus aan de gemeenten in Galatië. Wees vrij en voel je vrij om vragen te blijven stellen en stel ze maar in het openbaar. In het uiterste geval verlaat de situatie voordat u zelf een slachtoffer wordt.
Jaap Bönker
(mede) auteur van Macht en Manipulatie: toch niet onder christelijke leiders?!
Bron: Arabische Wereldzending (AWZ) | www.arabischewereldzending.org