Member details
Gebruikersnaam
Wachtwoord
 
Wachtwoord vergeten?
 
 

Christelijke politiek vandaag

 

Dit lijkt bijna een innerlijke tegenstrijdigheid want de tijden dat christelijke partijen een meerderheid hadden in de Tweede Kamer liggen al vele tientallen jaren achter ons. Maar ook de tijd dat de christelijke partijen samen goed waren voor zo’n 50 kamerzetels lijkt ineens ver weg te zijn.
Door Evert van der Veen (predikant Protestantse gemeente Nunspeet)

Is dat allemaal de invloed van de secularisatie? Voor een deel wel natuurlijk, het aantal gelovigen neemt gestaag af, de kerkelijke binding wordt losser en het christelijk geloof is minder institutioneel aanwezig. Het wordt meer een individuele aangelegenheid en mensen voelen zich minder geroepen om dat in een gemeenschappelijk verband tot uitdrukking te brengen. Tot 1993 verklaart de ontkerkelijking de neergang van het CDA, zo wordt in een andere bijdrage gesteld. Daarna spelen andere factoren een rol die het gewijzigde stemgedrag van kerkleden verklaren. Sindsdien wijken zij uit naar VVD, PVV en D’66. Opvallend is dat kiezers uit alle partijen het CDA associëren met normen en waarden. Dat zegt iets over waar de partij vandaan komt en waar de kern altijd heeft gelegen. Het duidt ook aan waar de partij momenteel haar kracht zou moeten vinden door zich opnieuw aan dit christendemocratische ideaal te verbinden.

Toch is dat niet het hele verhaal van de snelle terugloop van het CDA waaraan deze bundel is gewijd (het boek is een bijzondere uitgave van het tijdschrift Christen Democratische Verkenningen). Er is meer aan de hand en dat hebben diverse politicologen ook aangetoond namelijk ‘….dat veel mensen die gelovig zijn best vanuit hun geloofsovertuiging willen stemmen, maar dan moet wel duidelijk zijn dat de politici aansluiten bij datgene wat zij vanuit hun geloof van belang vinden’, pag 15. Daar ligt de kern van de huidige crisis in het CDA: men is niet in staat om de christelijke idealen op een duidelijke en aansprekende wijze voor het voetlicht te brengen. De partij heeft dan ook een diepgaand probleem qua geloofwaardigheid. De uitgangspunten in het partijprogramma krijgen onvoldoende gestalte in de woorden en daden van de politici en de gemaakte politieke keuzen worden door een deel van de kiezers als onjuist of tegenstrijdig met de beginselen gezien.
Interessant is de bijdrage over het begrip ‘joods-christelijke traditie’, een term die soms wordt gebruikt om op te komen voor het eigene van de Nederlandse cultuur en andere culturele en religieuze invloeden te weren. De term dateert uit de jaren 30 van de vorige eeuw en was toen gericht tegen het opkomende fascisme en antisemitisme. Na de tweede wereldoorlog werd de term gebruikt tegen het communisme en zo lijkt het woord altijd met een zekere stelligheid omringd te zijn geweest. Na 9/11 was er sprake van een duidelijke comeback van dit woord en het wordt sindsdien vooral ingezet tegen de islam.
Eginhard Meijering, auteur van ‘Hoe God verdween uit de Tweede Kamer, wijst op de theologische veranderingen waaraan ook de christelijk geïnspireerde politiek niet ontkomt. Hij citeert antirevolutionair Bruins Slot die in een debat in de jaren 50 van de vorige eeuw zegt: ‘geen christendom zonder de persoon van Christus, zonder diens kruis’. Dergelijke woorden klinken zelfs niet meer in kringen van de SGP! Meijering vraagt zich af of het CDA nog bestaansrecht omdat het geloof in Jezus Christus niet meer tot het fundament van de partij behoort. Het zijn meer de ethische consequenties van het evangelie die een bron van inspiratie zijn. Hij zegt dan ook: ‘Het CDA zal serieus moeten overwegen of de C in de naam niet beter kan worden geschrapt’, pag 101. Dat is niet omdat Meijering deze niet belangrijk vindt maar omdat hij zich ernstig afvraagt of deze C er nog wel terecht staat.
In een andere bijdrage wordt stilgestaan bij een belangrijke maatschappelijke trend: de individualisering. Mensen gaan in velerlei opzichten hun eigen weg en voelen zich minder verbonden met instituties als kerk, partij, vakbond en belangenorganisatie. Ook die trend werkt in op het CDA omdat het christelijk geloof niet meer zo samenbindend werkt als vroeger.

‘Vandaag de dag laten steeds minder Nederlanders zich in politiek verband aanspreken op hun christelijke geloof of cultuur. Bovendien willen mensen veeleer een individuele, authentieke invulling aan hun geloof geven en laten ze zich steeds minder gelegen liggen aan interpretaties van voorheen gezaghebbende instellingen zoals kerken of partijen’, pag 113.

Opmerkelijk is dit citaat dat goed gelezen dient te worden om misverstanden te voorkomen: ‘Als christelijke politiek een ander woord is voor deze gemeenschapsvorming rond Woord en sacrament, voor deze belichaming van vrede en verzoening vanuit het heil dat in de liturgie geproclameerd wordt, dan is het duidelijk dat christelijke politiek niet in de eerste plaats gezocht moet worden in raadsvergaderingen en Kamerzittingen. Christelijke politiek ontstaat in de eredienst. En als zij van daaruit de samenleving in trekt, dan gebeurt dit niet via stembiljetten en kiezersmandaten, maar via christenen die uitleven wat zij in de liturgie hebben ontvangen’, pag 125. Christelijke politiek is dan geworteld in verzoening: een zware maar prachtige opdracht!

‘Christelijke politiek is geen vlag of slogan waaronder een politieke partij haar electoraat kan verzamelen; het is de publieke gestalte die het leven van christenen aanneemt’, pag 129.
Een Duitse gastschrijver in deze bundel verwoordt een wezenlijke opdracht voor het CDA: ‘Een christendemocratische partij kan alleen maar overtuigend overkomen wanneer zij meer over inhoud en doelstellingen dan over politieke marketing nadenkt en spreekt’, pag 155. Dat zijn belangrijke en tegelijk lastige woorden in een tijd waarin marketing vaak allesbepalend is geworden in de strategie van een politieke partij. Het is van harte te wensen dat de waardevolle bijdragen van deze bundel in praktijk worden gebracht en het CDA vanuit haar diepste bron aantrekkingskracht op mensen uitoefent.
Erik Borgman, Pieter Jan Dijkman, Paul van Geest (red): Dood of wederopstanding? Over het christelijke in de Nederlandse politiek.
Boom Amsterdam, 199 pag. € 22.50

 

Tags