Zelf kunnen kiezen is belangrijk voor mensen. Autonomie wordt door psychologen zelfs gezien als een psychologische basisbehoefte. Deze gedachte staat aan de wieg van een artikel dat onderzoekers Niels van Doesum en Paul van Lange van de afdeling Sociale en Organisatiepsychologie van de Vrije Universiteit Amsterdam publiceerden in het tijdschrift Journal of Personality and Social Psychology.
Respecteren van keuzemogelijkheden
Stel, u gaat met iemand een kopje koffie drinken en besluit daar wat lekkers bij te nemen. In de vitrine van het café liggen nog twee stukjes appeltaart en een stuk chocoladetaart. Zonder met u te overleggen neemt de ander het stukje chocoladetaart. Wat zou u daarvan denken? En wat zegt het over de ander? Ook al zou u appeltaart best lekker vinden, de kans is groot dat u licht teleurgesteld bent en de ander misschien even wat minder aardig of sociaal vindt. Die ander heeft namelijk uw keuzemogelijkheden beperkt. “Het respecteren van andermans keuzemogelijkheden is een van de meest effectieve manieren om op rekening te houden met anderen en zo relaties in balans te houden of te brengen. Op zich lijkt dat vrij eenvoudig, maar je moet dit niet alleen willen (motivatie), maar ook kunnen (vermogen),” zegt onderzoeker Paul van Lange.
Niet wegnemen van keuzemogelijkheid is aardig
De onderzoekers ontwikkelden een nieuwe methode om de menselijke motivatie en vermogen te kunnen bekijken zoals die ook in het dagelijks leven samen voorkomen; een methode die zowel raakt aan het vermogen om een situatie vanuit de ander te kunnen beoordelen, als aan de motivatie om daarnaar te handelen. Het gaat daarbij om gunnen of juist wegnemen van andermans keuzemogelijkheden in een eenvoudige taak, waarin voorwerpen tussen twee mensen moeten worden verdeeld. Uit de onderzoeken blijkt dat men niet wegnemen van keuzemogelijkheden inderdaad ziet als aardig voor en respectvol naar de ander toe, waarmee social mindfulness een effectieve en veelvoorkomende strategie is. Subtiel, maar doeltreffend. Social mindfulness is kunnen én willen denken aan anderen.
Voor privé en werk
Van Lange: “Uiteindelijk is rekening houden met anderen iets wat veel mensen willen doen, al is het maar - uit eigenbelang - om aardig gevonden te worden. Wij zien zelf niet altijd meteen welke keuze voor anderen het meest socially mindful is, terwijl de ontvangende partij dit maar al te goed doorheeft – er is alleen nog appeltaart over! Het is denkbaar dat we ons daardoor vaak als aardiger en moreel hoogstaander zien dan anderen. Mogelijk is hiermee op het privévlak en op het werk winst te boeken: socially unmindful gedrag kan onderling vertrouwen schaden zonder dat je dit zelf onmiddellijk in de gaten hebt. Social mindfulness blijft ingewikkeld, want je moet het kunnen én willen; je moet het eerst zien om ernaar te kunnen handelen.”
Bron: Vrije Universiteit | www.vu.nl